W ostatnim tygodniu odeszła od nas jedna z największych indywidualności rynku. Po raz pierwszy zetknąłem się bezpośrednio jako użytkownik z jego produktami za czasów powstania iPhona, czyli kilka lat temu. Czyli jak on to nazwał w erze postPC.

Steve jako lider, manager zawsze mnie interesował. Kilka lat temu na Stanford wygłosił przemówienie o tym czym kierował się w życiu. To bardzo inspirujące, 15-minutowe credo. Miliony widzów mogły zrozumieć energię życiową Steva, który kierował się jedną prostą zasadą: Żyj tak jakby każdy dzień miał być twoim ostatnim, któregoś dnia będziesz miał rację.

Bardzo ceniłem Steva Jobsa i dlatego chciałem napisać kilka słów dlaczego uważam go za ważną postać.

Interdyscyplinarność.

Steve miał do swojej pracy podejście interdyscyplinarne. Patrzenie na świat z wielu perspektyw poszerzało jego horyzonty i pozwalało mu później robić rzeczy przełomowe w wielu odległych od siebie dziedzinach, od kinametografii po telefonię.

Z powodu biedy odrzucił tradycyjną ścieżkę edukacji i wymyślił dla siebie indywidualny program nauczania, wybierając wykłady z przedmiotów, które naprawdę  go interesowały jak np.  kaligrafia, design czy marketing.

Determinacja

Miał wrodzoną  wewnętrzną determinację, sam motywował siebie do zdobywania wiedzy i walki o założone cele. Tego nie można nauczyć się na kursach czy szkoleniach. Człowiek rodzi się z tym, a później można to albo rozwijać albo – co częściej – zaprzepaścić.

Kult designu

Firmy takie jak Microsoft patrzą na swoje produkty oczami inżynierów. Prowadzą oni za rękę ludzi od designu, marketingu. Jobs patrzył na produkty całkowicie inaczej. U podstaw produktów Apple  leży skomplikowana technologia wciąż zmieniana, uaktualniana i uszlachetniana ale ogólne poczuciu komfortu jest najważniejsze.

Mam Pierwszego iPhona, który ma już cztery lata, nie zestarzał się do dziś. Jeśli obejrzymy jakikolwiek inny telefon sprzed czterech lat to łatwo zauważymy, że jest to po prostu źle zaprojektowany przedmiot. Bez zasad designu określonych w antyku, nie osiągniemy nic dobrego. Obecnie są one notorycznie łamane na rzecz upodobań chwili, kosztów, etc.

Dobrze albo wcale

Jobs cenił najdrobniejsze elementy desingu – m.in jakość materiału czy wykończenia. Niektórzy określają to mianem marketingu, ale są w błędzie. Tu wszystko było dopracowane, a jeśli nie było odpowiedniego rozwiązania, nie było ono uwzględniane.

Przykładem takiego dojrzewającego interfejsu w iPhonie jest opcja „Kopiuj – Wklej”. W kilku pierwszych wersjach systemu nie było tego rozwiązania. Apple wprowadziło tę funkcję dopiero kiedy została ona dobrze wymyślona, zaprojektowana tak aby każdy ją rozumiał. Robienie czegoś dobrze albo wcale jest niezwykle cennym podejściem do pracy.

Less is more

Kiedy mamy dobry produkt nie musimy epatować w designie dodatkowymi, przypadkowymi elementami . Steve miał wrodzoną umiejętność ciągłego skracania, dostrzegania tego, co najważniejsze, odkrywania sedna rzeczy, przedstawiania syntez . Potrafił skupić się na tym, co kluczowe, a nie na przyzwyczajeniach.

Po Internecie krążą anegdoty o tym jaki szef Apple był stanowczy w obstawaniu przy swoim, że nie ma dodatkowych guzików w iphone czy jak powstawał iPod ze słynnym kółkiem.

Nieszablonowe myślenie

Warto wiedzieć, że przed iPhonem istniały już telefony z Internetem, ale nikt    z nich nie korzystał na szeroką skalę. Po pojawieniu się IPhona nastąpił szturm do Internetu. Statystyki pokazują, że nagle pojawil się ogromny wzrost wykorzystania telefonu do Internetu.

W USA ruch generowany prze urządzenia mobilne wzrósł wielokrotnie w stosunku do tego, co było wcześniej. iPhone był urządzeniem totalnym integrującym to co jest niezbędne, które miało nową funkcję – telefon był tylko jedną z nich. Internet w telefonie wymyślono od nowa i na nowych zasadach.

Nie była to modyfikacja starego, a coś całkiem nowego, tak podanego, że wszyscy chętnie zaczęli tego używać.

Co ciekawe nie wszystkim to się udaje. Przykładem są niektóre innowacyjne firmy takie jak np. Google, które chciało wymyślić od nowa e-mail za pomocą Wave. Skończyło się to małym zamieszaniem i projekt upadł mimo, że miał ciekawe podstawy. Skupiono się jednak za bardzo na aspektach technologicznych, oferując zbyt wiele niepotrzebnych możliwości.

Wymyślenie samochodu nie polega na odczepieniu koni od wozu, posadzeniu ich na wozie, przejechaniu kawałka drogi przy pomocy silnika, a potem znów kawałka końmi. Z koni trzeba zrezygnować i wyjść poza schemat. W ten sposób tworzy się wspaniałe wizjonerskie produkty.

Wyznaczanie wzorców

W ostatnich latach niemal każdy produkt jest punktem odniesienia dla innych iPad, iPod, iPhone, iMac. Kto nie słyszał określeń „taki jak „iCośtam”. Nawet sam może trochę temu uległem,  mimo że geneza naszej marki jest inna to pewnie nie było by Plum bez Apple.

Nikt nie przykłada tyle wagi do ergonomii i design swoich produktów co Apple. Dla tego ludzie je kochają, a nie używają. Co jest miłym zwycięstwem estetyki nad pragmatyką. To myślenie na tyle wyprzedziło innych, że jego konkurencja dopiero teraz zaczyna zwracać uwagę na szlachetność tego co sprzedaje.

Odwaga bycia pierwszym

Bycie wizjonerem łączy się z ryzykiem. Ameryka rodzi wielu takich wizjonerów jak Jobs. Należeli do nich m.in. Ford czy Disney. W pewnym momencie swojego życia zdecydowali, że chcą robić coś zupełnie innego niż wszyscy – samochód dla każdego czy pełnometrażowy film rysunkowy. To, co dla innych było przeszkodą („przecież nikt jeszcze tego nie zrobił!”) dla nich było powodem, dla którego chcieli to zrobić.

Uporem, wiarą we własne możliwości i umiejętnością zaszczepiania tej wiary innym, osiągnęli sukces. Nie stały za nimi wielomilionowe badania marketingowe, bo one nie powiedziały by na pytania jak ma wyglądać pierwszy samochód, telefon, samolot. Kluczem była intuicja i wybitne umysły tych nieprzeciętnych ludzi .

Umiejętność zarażania swoją wizją

Z przyjemnością słuchałem keynote’s Steva Jobsa, które były robione z prawdziwym mistrzostwem. Konferencje, które urządzał Apple zawsze były dopracowane w najdrobniejszych szczegółach. Prowadził je geniusz prezentacji i marketingu. To było jak spotkania z największymy postaciami polityki czy pełnymi pasji kaznodziejami. Tłum szalejący gdy zobaczą nowy produkt wymyślony w Apple.

Ameryka stawia nie tylko na pomysły, ale również na sposób ich przedstawiania, komunikację i dramaturgię. Uwielbiam uczyć się od takich ludzi sztuki przemawiania.

Nie wystarczy wymyśleć coś nowego ale jeszcze trzeba ludzi przekonać, że tego potrzebują. Idąc tropem pewnego żartu, iPad 2.0 umożliwił nam robienie znacznie szybciej całej masy rzeczy, których nigdy wcześniej robić nie potrzebowaliśmy . Ja nie chciałbym z tego zrezygnować. To jest fantastyczne, że rozmawiając z znajomymi mogę wyciągnąć telefon i sprawdzić na Wikipedii coś o co się spieramy. Wykorzystuję do tego kilka stuknięć w płaski ekran, bo reszta podpowie się sama.

Jest w tym bardzo dużo  technologii, po mistrzowsku opakowanej w wygodę, ale przede wszystkim jest w tym wizja! Ktoś musiał ją mieć i zarazić nią innych ludzi w swoim zespole tak, aby każdy wysilił się na 150% swoich możliwości podczas pracy nad nią. Następnie ktoś musiał wybrać z całości to, co najlepsze  i obciąć resztę pomysłów, które z pewnością wielokrotnie przewyższały możliwości i koszty.

Na koniec trzeba jeszcze sprzedać produkt będący efektem wizji. Każdy z tych kroków wymaga talentu. Steve urodził się z każdym z nich.

W czerwcu 2011 zrealizowaliśmy dla Stowarzyszenia Miasta w Internecie film, który miał sprawdzić jak serwis  ePUAP flagowy produkt e-administracji przygotowany przez MSWiA jest ergonomiczny. Test wykazał, że projekt jest bardzo niedopracowany. Znaleźliśmy wiele błędów. Część z nich to błędy błahe, których wyeliminowanie wymaga niewielkiego wysiłku, niestety do dziś nie poprawione. System niestety ma również błędy poważniejsze, koncepcyjne.

Minęły 3 miesiące od tego czasu i poza licznymi zapewnieniami przedstawicieli MSWiA prawie nic się nie zmieniło. Myślę, że czas na zmiany i bardziej konstruktywne działania.

Jan Gorski

We wrześniu w Warszawie odbyła się konferencja „Innowacyjne e-usługi administracji”, na której opowiedziałem o tym, że bez dobrego interfejsu i dbałości o interakcje z użytkownikiem e-usługi publiczne nie będą działały.

Zaproszonej grupie przedstawicieli samorządów głównie mazowieckich gmin i powiatów pokazywałem, że usablity nie polega na słuchaniu tego co by dodali użytkownicy. Usablity (użyteczność/ergonomia) jest to już dojrzała dziedzina ze swoją metodologią badania i zespołem zasad i reguł. Bez dobrej interakcji z użytkownikiem – serwisy samorządowe nie mają szans.

Pod koniec prelekcji wspomniałem, o idei rodem z Danii, potwierdzania tożsamości użytkowników e-administracji za pośrednictwem bankowości elektronicznej. Jest to elegancki i budzący zaufanie sposób na wprowadzenie 10 milionów użytkowników do systemu e-administracji.

Odmienne proponowane rozwiązanie przez rząd, raczej się nie przyjmie. Spowoduje to, że zamiast administracji będziemy mieli administracyjkę. Polecam przyjrzeć się planszom prezentującym jak takie uwierzytelnianie może wyglądać.

Bardzo dziękuje za zaproszenie na konferencje w ramach projektu Sirma-Plus i zachęcam do innych szkoleń i konferencji organizowanych w ramach tego projektu.

Jan Gorski

Jak wygląda sytuacja prasy drukowanej, która przenosi się do Internetu? Czy prasa przetrwa cyfryzacje bez pauperyzacji? Przeczytaj wnioski z badania…

W jakim kierunku zmierza upublicznianie państwowych baz danych? Czy nasze dane będą wkrótce dostępne dla wszystkich? Obejrzyj wywiad dla TV Biznes…

Idee, którymi kierowali się rewolucjoniści francuscy, można przyczepić na sztandary rewolucji cyfrowej. Internet w dużej mierze kieruje się tymi samymi wartościami. Czy w Internecie również stoi gilotyna a rewolucja zjada swoje dzieci?

Wolność

W internecie mamy swobodę wyrażania myśli i przepływ informacji jest znacznie sprawniejszy niż w mediach konwencjonalnych. Barierą między dostępem do różnych gazet nie jest 1-2 zł a jedynie link. Dzięki takim narzędziom jak Google News pluralizm jest faktem, w jednym miejscu przeczytamy jak jeden fakt oceniają media od lewa do prawa.

Wolność to też swoboda dostępu bez kosztów, bez ograniczeń geograficznych i językowych, za pomocą darmowych mechanizmów tłumaczących. W zasadzie wszystko jest dostępne za darmo, za rzut oka na reklamę, za dane osobowe, za informacje o sobie dostajemy wszystko. Ale czy do końca jesteśmy wolni? Współczesny świat powoli składa się z nowych Prywatnych Państw jak GMail, FaceBook gdzie śledzenie tego co robimy jest posunięte do extremum. Prawie wszyscy się na to godzimy, ale nikt nie zna końca tej rewolucji… Może skończy się gilotyną jak każda rewolucja?

Swoboda wymiany danych poszła tak daleko, że nagminne jest poruszanie się na granicy prawa wielkich korporacji, zarabiających na podawaniu informacji (jak Google, Microsoft), czy ludzi korzystających z wymiany plików P2P ściągających filmy, muzykę itp. Paradoksem staje się próba pogodzenia swobodnego rozpowszechniania tego co tworzymy z wielką trudnością ochrony praw do tego co tworzymy.

Równość

Internet staje się miejscem, do którego w niektórych krajach każdy ma dostęp. Pierwszym krajem w którym prawo dostępu do Internetu jest zagwarantowane konstytucyjnie jest Finlandia. To samo tyczy się naszej rzeczywistości mimo dyskusji na temat Polski A/B wśród młodych ludzi dostęp do Internetu sięga 90% młodych ludzi. Coraz więcej miast instaluje darmowy dostęp do Internetu na rynkach, głównych placach i ważnych miejscach.

Jednak nie wszyscy rozumieją znaczenie dostępu do Internetu. Sam rodzaj wykonywanej pracy różnicuje nasz szanse dostępu do Internetu. Pracownik fabryki przy maszynie jest odcięty od internetu często przez 10 godzin, w tym samym czasie jego kolega z korporacji ma swobodny dostęp do zasobów sieci.

Niedawne badania wykazały, że osoby, które korzystają z Internetu łatwiej znajdują pracę, szybciej awansują i rozwijają swoją karierę. Problemem może być postępujące rozwarstwienie społeczne…  Z pomocą przychodzą zmiany technologiczne (Internet mobilny dostępny wszędzie) oraz demograficzne (coraz mniej osób pracuje w produkcji i rolnictwie). Jednak zawsze pozostaną Ci, którzy mają dostęp do najnowszych gadżetów (iphone, ipod etc…) i w ten sposób mają przewagę nad innymi.

Niestety demokratyczność Internetu powoduje wypaczenia w różne strony. Algorytmy Google promujące te strony, które mają najwięcej cytowań (linków) wypaczają rzeczywistość. Przez wiele lat po wpisaniu w wyszukiwarkę Google „11 september”, pierwszymi wynikami były teorie spiskowe – w tej chwili algorytm, zdaje się, przestał być tak demokratyczny i w przypadku kontrowersyjnych spraw, promowane są strony z pewniejszych źródeł.

Z drugiej strony wiele osób powołuje się na wyniki badań internetowych oraz tworzenie grup nacisku w portalach społecznościowych. Ze względu na niejednorodny czas spędzany w Internecie fecebookkracja – jest zakrzywionym zwierciadłem rzeczywistości gdzie Korwin-Mikke może wygrywać wybory.

Braterstwo

Internet to miejsce, w którym ludzie angażują się w różnego rodzaju przedsięwzięcia,niczym mrówki budują swoje mrowisko. Każdy dodaje tyle, ile może i chce a w efekcie wszyscy zyskują.

Przetłumaczone automatycznie na angielski hasło z Francuskiej Wikipedii.

Wytworzyła model kooperacji (braterstwa), w którym ludziom opłaciło się dobrowolnie stworzyć największą i najbardziej aktualną encyklopedię świata, do której nikt nie rości sobie praw -  Wikipedię.

Dzięki horyzontalnym społecznościom takim jak Facebook, skupiającym setki milionów użytkowników, ludzie łączą się w akcje przeciw różnym przedsięwzięciom. Przykładem może być niedawny sprzeciw przeciwko pochówkowi Prezydenta Kaczyńskiego na Wawelu. W ciągu kilu dni zebrało się ponad 40 tys. ludzi, którzy z imienia i nazwiska poparli protest.

Dzięki temu, że ludzie nie byli anonimowi, ale funkcjonowali w środowisku swoich znajomych, ton dyskusji był wyważony i spowodował, że zauważono racje tej grupy w mediach polskich i zagranicznych.

Już nie ma granic, można łączyć się w grupy nacisku, jednak wszystko do czasu, gdy któryś z wielkich Braci – wielkich korporacji nie złamie delikatnej granicy między wolnością a e-totalitaryzmem.

Jan Gorski

Im dłużej korzystamy z internetu tym więcej mamy różnych kont i profili na mniejszych  i większych serwisach. Fora, społeczności, sklepy itp. potrzebują wiedzieć, że użytkownik X dysponuje mailem X@costam.com i że akceptuje zasady funkcjonowania serwisu.

Wikipedia.org:

OpenID – architektura rozproszonego uwierzytelnienia i dystrybucji tożsamości użytkowników w usługach webowych. Zamiast zakładać niezależne konta w każdym z serwisów, użytkownik zakłada jedno konto na serwerze OpenID, zapisując tam swoje dane osobowe i uzyskując identyfikator OpenID.

Każda rejestracja to pytania dla użytkownia:

• Czy ja moge zaufać temu serwisowi i zostawić swoje dane?
• Jakie wybrać hasło by go nie zapomnieć ale było wystarczająco bezpieczne?
• Czy mój mail nie będzie zasypywany spamem?

Te wątpliwość oraz przerwanie interakcji na czas potwierdzenia maila rejestracyjnego powoduje, że wiele osób nie kontynuje interakcji (zakupy, komentarze itp), której warunkiem jest identyfikacja potencjalnego użytkownika.

Na szczęście istnieje OpenID – czyli forma internetowego paszportu, który umożliwia identyfikacje przy pomocy konta w jednym z akceptowanych miejsc. Na czas identyfikacji serwis przełącza się na chwilę na stronę serwisu identyfikującego w celu potwierdzenia tożsamości użytkownika.